Kiraz Kışın Bulunur Mu?
İstanbul’da yaşıyorum, 29 yaşımdayım ve bir sivil toplum kuruluşunda çalışıyorum. Her gün sokakları, toplu taşıma araçlarını, mahalleleri gözlemliyorum. İnsanlar, alışkanlıklar, yaşam biçimleri… Hepsi bir araya geldiğinde, toplumsal cinsiyet, çeşitlilik ve sosyal adalet gibi konulara dair çok şey öğreniyorum. Bir gün, kışın ortasında kiraz bulmam üzerine bir düşünce beni sarmaya başladı: “Kiraz kışın bulunur mu?” Bu soruyu, sadece bir meyve sorusu olarak değil, toplumsal bağlamda düşündüm. Kiraz, bazen toplumun en az ses çıkaran kesimleri için erişilebilir olmuyor. Peki, bu durumu sosyal adalet ve toplumsal cinsiyet perspektifinden nasıl değerlendirebiliriz?
Kirazın Kışa Ait Olmaması
Kiraz meyvesi, yazın, taze ve bolca bulunur. Kışın ise hem meyve olarak bulmak hem de taze tüketmek zordur. Ancak günümüzde, özellikle büyük marketlerde, kışın kiraz görmek mümkün. Fakat burada önemli bir soru var: Kiraz kışın bulunabiliyor ama bu, herkes için geçerli mi?
İstanbul’da toplu taşıma kullanırken, sabah saatlerinde evine taze meyve almak isteyen ama bu ihtiyacı karşılayacak maddi imkânı olmayan insanları sıkça gözlemliyorum. Bazı insanlar için, kışın kiraz almak, sadece meyve almak değil, aynı zamanda hayatlarındaki lüksü, erişim ve fırsat eşitsizliğini gözler önüne seriyor. Kirazın kışın bulunması, aslında ulaşılabilirliğin ve toplumsal cinsiyet rollerinin bir yansımasıdır.
Erişilebilirlik ve Sosyal Adalet
Her gün işe giderken, sabahları metrobüste karşılaştığım insanlardan biri beni hep düşündürür. O kişi, her gün sabah saat 7:00’de işe gitmek için metroya biner, elinde taze meyve almak için cebi yeterli olmayan bir kadındır. O günlerin birinde, elindeki kirazla metrobüste bir kadına rastladım. Kendisi, öne doğru gidebilmek için sıkışan kalabalığa rağmen “Fiyatlar o kadar arttı ki, bir kiraz almak bile lüks oldu. Halbuki çocukken annemle, kışın kirazın tadına bakmak çok zor bir şeydi.” demişti. Bunu duymak, bana toplumsal cinsiyet eşitsizliğini, iş gücüyle bağlantılı olarak kadının yaşamındaki ekonomik baskıları bir kez daha hatırlattı.
Kişinin sadece meyveye erişim hakkı değil, yaşamını sürdürebilmesi için gereksinim duyduğu temel gıda maddelerine ulaşabilmesi bile, toplumsal cinsiyet rollerine göre şekilleniyor. Aile yapılarında kadınların genellikle düşük gelirli, daha az iş güvencesine sahip olmaları, onların sağlıklı ve doğal gıdalara erişimlerini engelliyor. Kirazın kışın bulunması gibi küçük bir örnek bile, bir kadının ya da başka bir grubun, kış meyvesine erişim hakkını ne kadar kısıtlayabileceğini gösteriyor.
Çeşitlik ve Toplumsal Cinsiyet
İstanbul’un farklı semtlerinde insanlar arasında büyük bir sosyal ve ekonomik fark var. Kirazın kışın bulunup bulunmaması, bazen bu farkları daha da belirgin hale getiriyor. Zengin mahallelerde kiraz ve diğer meyvelere kolayca ulaşılabiliyor, ancak daha düşük gelirli mahallelerde yaşayanlar için bu meyvelere ulaşmak, zorluklarla dolu olabiliyor. Kiraz gibi meyveler, sadece ekonomik durumla ilgili değil, aynı zamanda toplumsal cinsiyetle de bağlantılıdır.
Kadınlar, genellikle evdeki alışverişlerin sorumluluğunu üstlenirler ve bu süreç, çoğu zaman oldukça zorlayıcı hale gelir. Gelişen ekonomik koşullar, kadınların ailelerini geçindirmek için daha fazla mücadele etmelerine neden olurken, taze meyve ve sebzelerin ulaşılabilirliği konusunda daha fazla zorluk yaşanıyor. Bir kadının bir kiraz almak istemesi, bazen bu kadar basit olmayan bir anlam taşıyor. Ekonomik kısıtlamalar, toplumsal cinsiyet eşitsizliğiyle birleştiğinde, bir kadının günlük hayatındaki her seçimde ona ekstra bir yük yükleniyor.
Kirazın Kışta Bulunmasının Sosyal Adaletle Bağlantısı
Kirazın kışın bulunabilir olması, herkes için aynı şekilde geçerli olmasa da, toplumun en zayıf halkalarının daha da zor bir hayata sürüklendiğini gösteriyor. Bu durumu değiştirebilmek, toplumdaki eşitsizlikleri çözebilmek için daha fazla toplumsal cinsiyet eşitliği ve sosyal adalet sağlanması gerektiği çok açık. Kiraz gibi basit bir meyve örneği, aslında toplumda neler olup bittiğini anlamamıza yardımcı oluyor.
Sonuçta, bir kiraz almak bir lüks olabilir. Ancak bu, sadece ekonomik durumla ilgili değil, aynı zamanda toplumsal cinsiyet, sınıf ve fırsat eşitsizliği gibi faktörlerle doğrudan bağlantılıdır. Kirazın kışın bulunup bulunması, tüm bu yapısal eşitsizlikleri daha derinlemesine gözler önüne seriyor. Bizim için bir fark yaratabilecek olan şey, bu eşitsizlikleri fark edip, hep birlikte daha adil bir toplum için mücadele etmektir.